Zakat di Malaysia: Pendapatan, Simpanan dan Emas
Cara zakat pendapatan, simpanan dan emas dikira, mengapa pihak berkuasa negeri dan nisabnya penting, serta kesilapan yang perlu dielakkan.
Dikemaskini
Zakat ialah 2.5% daripada harta yang layak apabila ia mencapai nisab, iaitu nilai 85 gram emas. Pendapatan, simpanan dan emas menggunakan kadar yang sama tetapi berbeza peraturan masanya. Panduan ini merangkumi ketiga-tiganya, dengan contoh daripada kalkulator Zakat Pendapatan, Zakat Simpanan dan Zakat Emas.
Kepada siapa anda membayar
Setiap negeri mempunyai pihak berkuasa zakat sendiri dan menetapkan nisabnya sendiri. Bayar kepada pihak berkuasa di negeri tempat anda bekerja, bukan tempat anda tinggal. Jika anda tinggal di Selangor dan bekerja di Kuala Lumpur, zakat pendapatan anda dibayar kepada PPZ-MAIWP, bukan Lembaga Zakat Selangor.
Nisab bukan satu angka. PPZ-MAIWP menyenaraikan RM33,996 bagi 2026, dan Lembaga Zakat Selangor menyenaraikan RM38,748 bagi Julai hingga Disember 2026. Bagi pihak berkuasa negeri dalam jadual kami, angkanya antara RM32,871.27 hingga RM48,954.73. Sesetengah pihak berkuasa mengemas kini sekali setahun, sesetengah dua kali, sesetengah mengikut tahun Hijrah, dan sesetengah mengikut harga emas setiap bulan. Sentiasa gunakan angka daripada pihak berkuasa anda sendiri.
Inilah kesan pilihan pihak berkuasa. Ambil pendapatan layak zakat sebanyak RM40,000:
| Pihak berkuasa | Nisab | Zakat atas RM40,000 |
|---|---|---|
| PPZ-MAIWP | RM33,996 | RM1,000 |
| Lembaga Zakat Selangor | RM38,748 | RM1,000 |
| MAIJ (Johor) | RM46,294.89 | RM0 |
| MAIPk (Perak) | RM48,954.73 | RM0 |
Pendapatan yang sama wajib dizakatkan di satu negeri tetapi di bawah nisab di negeri lain. Angka Johor dan Perak berubah mengikut harga emas, jadi semak pada hari itu.
Zakat pendapatan
Zakat pendapatan dikenakan atas pendapatan anda apabila jumlah tahunannya mencapai nisab. Kadarnya 2.5%.
Contoh: anda memperoleh RM5,000 sebulan, jadi RM60,000 setahun. Menggunakan nisab PPZ-MAIWP sebanyak RM33,996, anda melebihinya. Zakatnya RM1,500 setahun, atau RM125 sebulan jika anda membayar setiap bulan.
Sesetengah kaedah membenarkan anda menolak kos sara hidup asas dan tanggungan terlebih dahulu. Tanya pihak berkuasa anda kaedah yang digunakan sebelum bergantung pada sesuatu angka.
PPZ-MAIWP juga menjalankan skim potongan gaji bulanan, Skim Potongan Zakat Bulanan (PZB). Ia menerangkan skim itu berfungsi bersama potongan cukai bulanan anda (PCB). Zakat yang anda bayar juga mengurangkan cukai pendapatan anda. Panduan cukai pendapatan menerangkan caranya.
Zakat simpanan
Zakat simpanan dikenakan atas simpanan yang anda pegang selama satu tahun qamari penuh (haul) dan kekal di atas nisab. Gunakan baki terendah sepanjang tahun itu, bukan baki pada hari anda membayar.
Contoh: baki terendah anda RM50,000. Berbanding nisab yang sama, RM33,996, ia layak, dan zakatnya RM1,250. Jika baki terendah anda RM30,000, ia di bawah nisab dan zakatnya RM0.
Zakat emas
Emas yang disimpan sebagai jongkong, syiling atau barang kemas yang tidak dipakai wajib dizakatkan apabila mencapai 85 gram, dan kadarnya 2.5% daripada nilainya. Kalkulator memerlukan harga segram, jadi gunakan angka semasa daripada pihak berkuasa anda atau peniaga emas.
Contoh: 100 g emas simpanan pada harga RM400 segram bernilai RM40,000. Ia melebihi nisab 85 g, dan zakatnya RM1,000.
Barang kemas yang dipakai dilayan secara berbeza di sesetengah negeri. Kalkulator Zakat Emas mempunyai input untuk had yang digunakan pihak berkuasa anda, jadi semak dengan mereka sebelum bergantung pada keputusan.
Kesilapan biasa
- Menggunakan nisab negeri tempat tinggal dan bukan negeri tempat bekerja.
- Menggunakan nisab tahun lepas. Banyak pihak berkuasa mengemas kininya sekali atau dua kali setahun.
- Mengira baki pada hari pembayaran bagi simpanan, bukan baki terendah sepanjang haul.
- Terlupa bahawa zakat yang dibayar boleh mengurangkan cukai pendapatan anda. Simpan resitnya.
Cara mengira zakat anda sendiri
- Kenal pasti pihak berkuasa negeri anda dan nisab semasanya.
- Pilih jenis: pendapatan, simpanan atau emas.
- Gunakan ukuran yang betul: pendapatan tahunan, baki terendah sepanjang tahun, atau gram emas.
- Jika ia mencapai nisab, darabkan dengan 2.5%.
- Bayar melalui saluran pihak berkuasa anda. PPZ-MAIWP menyenaraikan kaunter, perbankan internet, e-dompet dan potongan bulanan, dan negeri lain mempunyai saluran sendiri.
Apa yang kalkulator tidak lakukan
Kalkulator tidak menentukan zakat peribadi anda. Peraturan pihak berkuasa anda tentang potongan, masa haul dan apa yang dikira sebagai wajib dizakatkan boleh berbeza daripada peraturan mudah di sini. Jika ragu-ragu, tanya pihak berkuasa atau pegawai agama yang bertauliah.
Angka nisab diambil daripada halaman pihak berkuasa sendiri, seperti yang disenaraikan dalam jadual nisab kami, dan kerap berubah. Angka pihak berkuasa pada hari anda membayar adalah muktamad.